Nieuwe ontwikkelingen rond pensioen voor zelfstandigen

Door Dennis Pettinga

Het opbouwen van pensioen verandert en dat raakt ook zelfstandigen in de bouw en civiele techniek. Steeds meer zzp’ers kijken opnieuw naar hun oude dag, mede door wijzigingen in box 3 en discussies over verplichte voorzieningen. In dit artikel krijg je heldere duiding én praktische handvatten om je pensioen als zelfstandige professional goed te organiseren.

Pensioen staat opnieuw op de agenda voor zelfstandigen

De afgelopen maanden signaleren pensioenaanbieders dat meer zzp’ers actief bezig zijn met pensioenopbouw. Dat komt onder andere door de nieuwe regels voor box 3. Geld dat je reserveert via een lijfrente valt – binnen je jaarruimte – buiten box 3. Voor velen voelt dat logischer dan vrij sparen, waar je wel vermogensbelasting betaalt.

Ook politiek speelt er het nodige. Er wordt gesproken over een verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) en mogelijk een vorm van verplicht pensioen. Hoewel er nog niets vastligt, laat het wel zien dat de overheid meer nadruk legt op financiële zekerheid voor zelfstandigen.

Wat betekent dit voor jou als professional?

Als zelfstandige binnen de bouw of civiele techniek werk je projectmatig en wisselt je inkomen door het jaar heen. Pensioen voelt dan snel als iets voor later. Maar één punt blijft overeind: wie niets regelt, bouwt ook niets op. De AOW vormt een basis, maar is voor de meeste zelfstandigen onvoldoende om van rond te komen.

Een veelgebruikte richtlijn is het reserveren van ongeveer 20% van je inkomen voor je oude dag. Dat is geen harde norm, maar wel een realistisch startpunt om overzicht te krijgen.

Let daarbij op enkele praktische aandachtspunten:

• winstdeling bij verzekeraars verschilt jaarlijks en is nooit gegarandeerd;
• voorbeeldberekeningen van aanbieders zijn vaak optimistisch;
• jaarlijks monitoren helpt om verrassingen te voorkomen.

De drie pijlers van pensioen

In Nederland bestaat pensioen uit drie onderdelen:

1. AOW – de basis voor iedereen met pensioenleeftijd;
2. pensioen via een fonds – alleen voor mensen in loondienst;
3. eigen vermogen – voor zelfstandigen de belangrijkste pijler.

Voor bouwprofessionals die als zzp’er werken, is dat derde deel dus cruciaal. Dat kan via een lijfrenterekening, beleggingen, spaargeld of het aflossen van je hypotheek. Je hebt vrijheid om te kiezen, maar je bent zelf verantwoordelijk voor een voldoende buffer later.

Box 3 en het effect op jouw vermogen

De belastingregels in box 3 veranderen de laatste jaren regelmatig. Vrij sparen of beleggen wordt duurder zodra je vermogen groeit. Daardoor blijft het geld dat je opzijzet voor je pensioen vaak minder hard groeien dan je verwacht.

Bij een lijfrente werkt dat anders: het vermogen dat je daar opbouwt, telt niet mee in box 3. Voor veel zelfstandigen is dat een concreet voordeel, waardoor deze vorm van pensioenopbouw aantoonbaar populairder is geworden.

In de praktijk komt het neer op één helder principe:

Geld dat écht bedoeld is voor je pensioen, kun je beter afgeschermd opbouwen dan op een gewone spaar- of beleggingsrekening.

Voor bouwprofessionals, die gewend zijn te schakelen tussen projecten en wisselende inkomsten, zorgt die scheiding vooral voor rust, overzicht en belastingvoordeel.

De belangrijkste mogelijkheden op een rij

1. Lijfrente via banksparen of beleggen

Veel zzp’ers kiezen voor een geblokkeerde rekening waarop je spaart of belegt voor later.
Voordelen:

• inleg is vaak aftrekbaar binnen je jaarruimte;
• geen vermogensbelasting in box 3;
• gericht vermogen opbouwen voor je oude dag.

2. Vrijwillig doorgaan bij je oude pensioenfonds

Heb je eerder in loondienst gewerkt, bijvoorbeeld in de bouw of infra? Dan kun je soms vrijwillig blijven opbouwen. Dit verschilt per fonds en kent meestal een tijdsgebonden regeling. Voor veel zelfstandigen een weinig bekende, maar wel waardevolle optie.

3. Investeren of hypotheek aflossen

Sommige zelfstandigen kiezen voor lagere vaste lasten later door hun hypotheek extra af te lossen of te investeren in een bedrijfspand. Geen officieel pensioenproduct, wel een manier om financiële ruimte te creëren op latere leeftijd.

4. FOR afronden

Sinds 2023 kun je niet meer sparen via de Fiscale Oudedagsreserve. Heb je nog een FOR‑bedrag staan? Dan kun je dat bij het stoppen van je bedrijf omzetten in een lijfrente, zodat je de belastingdruk spreidt.

Waar let je op bij het maken van keuzes?

• De AOW vormt de basis, maar is zelden voldoende.
• Je jaarruimte berekenen geeft richting aan wat je fiscaal slim kunt inleggen.
• Vroeg beginnen werkt in je voordeel door rendement-op-rendement.
• Houd rekening met schommelingen in winst en jaarlijkse aanpassingen bij verzekeraars.

Praktische stappen om vandaag te starten

1. Breng je huidige situatie in kaart. Bekijk je AOW‑opbouw en eerdere pensioenrechten via mijnpensioenoverzicht.nl.
2. Bereken je jaarruimte. Gebruik hiervoor officiële rekenhulpen.
3. Kies een vorm die past bij jouw manier van werken in de bouw. Lijfrente, aflossen of vermogen opbouwen: elk heeft een eigen rol.
4. Plan jaarlijks een evaluatiemoment. Past je inleg nog bij je inkomsten en plannen?
5. Heb je twijfels? Een onafhankelijke financieel adviseur kan meedenken en scenario’s toelichten.

Dit artikel biedt duiding en praktische richting. Het is geen financieel advies.